Przewodnik po raporcie Doing Business

Jak wysoka pozycja w rankingu Doing Business może wpłynąć na inwestycje zagraniczne

1 W skrócie

Wyzwanie

Blisko 2000 artykułów w międzynarodowej prasie zawierało wzmiankę o powiązaniu pomiędzy wysoką pozycją w rankingu Doing Business i bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi. Artykuły te powstały po opublikowaniu przez Bank Światowy raportu Doing Business na rok 2016. Zwracano w nich uwagę na związek pomiędzy wyższą pozycją w rankingu Doing Business a tworzeniem miejsc pracy, nowymi technologiami i procesami, jakie mogą być następstwem bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W związku z tym wiele właścicieli firm sprawdza ranking Doing Business, by przekonać się, w których krajach warto wejść na rynek.

Cel

Umiejętność określenia, czy wyższa pozycja w rankingu Doing Business jest dobrym wskaźnikiem klimatu gospodarczego, w którym będzie możliwe wydajne prowadzenie działalności. W tym przewodniku przyglądamy się temu, czy wysoki wynik w rankingu Doing Business wskazuje klimat gospodarczy, który zasadniczo sprzyja inwestycjom zagranicznym.

2 Bezpośrednie inwestycje zagraniczne a wyniki Doing Business

Choć wskaźniki Doing Business dotyczą małych i średnich przedsiębiorstw krajowych, wielu ustawodawców zauważa związek pomiędzy poprawą tych wskaźników a większymi bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi (BIZ).

Dane z raportu Doing Business opracowanego przez Bank Światowy pokazują, że w 2011 roku gospodarki, które znajdowały się wyżej w rankingu pod względem praktyk regulacyjnych, zdobywały znacznie więcej bezpośrednich inwestycji zagranicznych niż te o bardziej umiarkowanych wynikach1. Do gospodarek z umiarkowanymi wynikami napływało z kolei więcej bezpośrednich inwestycji zagranicznych niż do tych z najniższymi wynikami.

Jak oceniane są gospodarki w rankingu Doing Business

Użyte tutaj wskaźniki Doing Business to złożone miary klimatu inwestycyjnego uzyskane poprzez pomiar tak zwanej odległości od granicy.

Granica jest miarą tego, jak duża odległość dzieli gospodarkę od najwydajniejszych sposobów działania lub najwyższego wyniku uzyskanego od 2005 roku przez dowolną gospodarkę dla każdego wskaźnika Doing Business.

W 2011 roku bezpośrednie inwestycje zagraniczne na osobę były wyższe w przypadku gospodarek, które znajdowały się bliżej granicy.

3 Najważniejsze czynniki napędzające bezpośrednie inwestycje zagraniczne

Przeprowadzono wiele badań poświęconych najważniejszym czynnikom napędzającym bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Według jednej z koncepcji są to:

  • chęć znalezienia rynków – uzależniona od rozmiaru gospodarki i lokalizacji kraju;
  • chęć zwiększenia wydajności – uzależniona od jakości kapitału ludzkiego lub infrastruktury;
  • chęć znalezienia zasobów – uzależniona od dostępności zasobów naturalnych lub innych zasobów o znaczeniu strategicznym.

Wymienione czynniki zostały dokładnie zbadane2. Przeprowadzono także inne badania, o których wspominamy poniżej.

Badanie modelu grawitacyjnego

Model ten ma na celu wyjaśnienie, dlaczego pomiędzy dwoma konkretnymi krajami występuje przepływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Badanie potwierdza, że duże znaczenie dla napędzania bezpośrednich inwestycji zagranicznych mają te czynniki:

  • rozmiar rynku,
  • prognozy dotyczące wzrostu,
  • odległość dzieląca od ważnych rynków,
  • względne wynagrodzenie pracowników,
  • otwartość na handel.

Na przykład im większy rynek, tym większa potencjalna skala produkcji. Zwiększa to szansę na produkcję w konkurencyjnych cenach.

Na przestrzeni minionych kilku dekad do gospodarek w Europie Środkowej i Wschodniej napłynęło sporo kapitału zagranicznego, ponieważ kraje te zaczęły być traktowane przez inwestorów jako punkty wejścia na ogromny europejski rynek. Można tu znaleźć także stosunkowo dobrze wykształconą siłę roboczą.

Struktury instytucjonalne i regulacyjne

Zaobserwowano, że struktury instytucjonalne i regulacyjne kraju również stanowią ważny czynnik decydujący o wymiarze bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

Jedno z badań wykazało, że w niektórych sektorach inwestycji istnieje silny związek pomiędzy niezawisłością sądów i elastycznym rynkiem pracy a bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi3.

Bariery inwestycyjne

Korupcja skutecznie odstrasza od bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Jej wpływ jest porównywalny do wysokiej stawki podatkowej dla zagranicznych firm.

Podatki pośrednie obniżają atrakcyjność bezpośrednich inwestycji zagranicznych w oczach inwestorów, jako że w wielu krajach są one wyższe niż obowiązujący bezpośredni zagraniczny podatek dochodowy.

Przepisy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej i liczne procedury związane z zakładaniem przedsiębiorstwa o kapitale zagranicznym również stanowią bariery inwestycyjne.

4 Wnioski z raportu Doing Business

Przeprowadzona niedawno analiza danych z raportów Doing Business z czterech lat wykazała, że wyższe miejsce w rankingu Doing Business ma silny związek z wyższymi bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi4 w danym kraju, ponieważ jest ono traktowane jako oznaka atrakcyjnego klimatu inwestycyjnego.

Powiązane badanie wykazało, że przepisy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej przeanalizowane w raporcie Doing Business mają wpływ na bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Na przykład kraje z prostszymi przepisami dotyczącymi zakładania działalności w większym stopniu korzystają z bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

Co ujawnia raport Doing Business

Zespół odpowiedzialny za raporty Doing Business przeprowadził analizę gospodarczą związku pomiędzy wskaźnikami Doing Business a przepływami bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Analiza zasadniczo była zgodna z modelem wykorzystanym w ramach badania przeprowadzonego w 2011 roku5. W badaniu uwzględniono związek pomiędzy wynikami gospodarki według wskaźników Doing Business a łącznym napływem bezpośrednich inwestycji zagranicznych ze wszystkich pozostałych gospodarek. Wzięto też pod uwagę różnice w warunkach makroekonomicznych i administracyjno-regulacyjnych.

Nowe badanie zamiast na rankingach gospodarczych opierało się na wynikach „odległości od granicy”, ponieważ zdawały się one dokładniej odzwierciedlać stopień, w jakim obowiązujące przepisy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej są odległe od najwydajniejszych praktyk.

Analiza uwzględniała różnice w eksporcie zasobów naturalnych i objęła większą próbę – od 145 do 160 gospodarek o różnych cechach6.

Celem badania było sprawdzenie, czy wyniki dotyczące odległości od granicy w jednym roku mają związek z łącznymi wpływami z bezpośrednich inwestycji zagranicznych w kolejnym roku.

Wyniki nowego badania

W nowym badaniu wzięto pod uwagę różnice w przychodach, inflacji, populacji, środkach administracyjno-regulacyjnych, otwartości na handel oraz na eksport podstawowych towarów.

Wyniki jasno pokazują, że odległość od granicy ma ścisły związek z większym napływem środków z bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

Inne wnioski z badania

Reformy poprawiające jakość środowiska regulacyjnego wpływają na zwiększenie inwestycji krajowych i wzrost produktu krajowego brutto7.

5 Skuteczne regulacje sprzyjają działalności gospodarczej

Raport Doing Business wykazał, że istnieje znaczny, istotny statystycznie związek pomiędzy bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi a ogólnym poziomem regulacji określanym przez wskaźniki Doing Business. Dane z raportu pozwalają uzyskać bardziej wiarygodny obraz ogólnego klimatu inwestycyjnego, a nie jedynie warunków istotnych dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Wyniki potwierdzają ogólną koncepcję, zgodnie z którą rządy wprowadzające skuteczne regulacje w jednym obszarze, na przykład krajowej działalności gospodarczej, zwykle mogą pochwalić się dużą skutecznością także w innych obszarach, takich jak inwestycje zagraniczne8.

Porównanie wskaźników Doing Business z innymi miarami środowiska regulacyjnego także potwierdza ten wniosek.

Na przykład wskaźniki Doing Business są ściśle powiązane z podobnymi wskaźnikami wykorzystanymi w ramach projektu Investing Across Borders skupiającego się na regulacjach bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Związek pomiędzy odległością od granicy określoną dla dwóch zestawów wskaźników wynosi 57%.

Związek pomiędzy trudnością i kosztem założenia lokalnej firmy na podstawie wskaźników Doing Business i trudnością założenia lokalnej filii firmy o kapitale zagranicznym zmierzoną wskaźnikami Investing Across Borders wynosi 81%.

W gospodarkach objętych projektem Investing Across Borders założenie lokalnej firmy wymaga przeprowadzenia średnio ośmiu procedur i trwa średnio 26 dni, a firmy o kapitale zagranicznym – 10 procedur i 41 dni.

Przedstawiono w ten sposób związek pomiędzy odległością od granicy określoną na podstawie wskaźników Doing Business w kontekście zakładania firmy oraz odległością od granicy określoną na podstawie wskaźników Investing Across Borders w kontekście zakładania firmy o kapitale zagranicznym.

Czym jest projekt Investing Across Borders?

Projekt Investing Across Borders został zainicjowany w 2010 roku przez Grupę Banku Światowego. Miał on zwrócić uwagę na regulacje w zakresie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w różnych gospodarkach. Wskaźniki, o których jest mowa w tym przewodniku, opierają się na uwzględnionych w raporcie Investing Across Borders za 2010 rok danych dotyczących 87 gospodarek oraz danych dotyczących pięciu dodatkowych gospodarek, których nie ujęto w oryginalnej wersji raportu.

Podsumowanie

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne są wyższe w przypadku gospodarek osiągających lepsze wyniki według wskaźników Doing Business, nawet przy uwzględnieniu różnic pomiędzy gospodarkami w zakresie innych czynników, które są uważane za ważne z punktu widzenia bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Silne środowisko regulacyjne także sprzyja inwestycjom zagranicznym.

6 Źródła

  1. Wskaźniki Doing Business można łączyć na wiele sposobów, by tworzyć złożone miary pozwalające zbadać klimat inwestycyjny.

  2. Powiązane badania sporządzili na przykład Blonigen i Piger (2011) oraz Hornberger, Battat i Kusek (2011).

  3. Walsh i Yu (2010)

  4. Jayasuriya (2011)

  5. Jayasuriya (2011)

  6. Jayasuriya (2011) szacuje wpływ rankingów Doing Business w 84 gospodarkach, zaznaczając, że mniejsza próba wynika z zastosowania panelu niezbilansowanego.

  7. Na przykład Haidar (2012).

  8. Geginat, Gonzalez i Saltane (2012).